Ulises Carrión: creëren van een ruimte-tijdervaring

Ulises Carrión (1941-1989) heeft zijn visie op boeken verwoord in het essay 'The new art of making books' (1975). “Mijn ideaal is de erkenning van het boek als onafhankelijke kunstvorm, waarin de taal, de letterlijke betekenis van woorden, minder belangrijk is, maar een geheel van inhoud en vorm ontstaat. Een boek kan het toevallige omhulsel zijn van een tekst, waarvan de structuur niet van betekenis is voor het boek: dit zijn de boeken in boekwinkels en bibliotheken. Een boek kan ook bestaan als een autonome en onafhankelijke vorm met daarin wellicht een tekst die de vorm benadrukt, een tekst die er een wezenlijk onderdeel van is: hier begint de nieuwe kunst van het boekmaken” (bron: o.a. gepubliceerd in Second Thoughts, 1980).

 

Carrión schoof de gedachte naar voren dat kunstenaarsboeken (‘nieuwe kunst’) in tegenstelling tot normale literaire boeken (‘oude kunst’) autonome entiteiten vormen en de lezer daardoor een eigen ruimte-tijdervaring aan de hand doen. Niet enkel de lezer, maar ook de maker van die ‘nieuwe’ boeken moet die ruimte-tijdervaring begrijpen en er zelf mee aan de slag gaan (bron: kasperandreasen.com)

Zijn basis idee is dat het traditionele boek met tekst nauwelijks gebruik maakt van ruimtelijke, temporele en structurele mogelijkheden die in het boek zijn opgesloten. Carrión definieert hiermee het boek niet enkel als een drager van teksten, maar ook van beeld en andere grafische tekens. Ook definieert Carrión het boek als een opeenvolging van ruimtes die de beschouwer op verschillende momenten kan betreden. Het boek kan anders gezegd beschouwd worden als een sequentie in ruimte en tijd. Omdat het boek niet alleen een ruimte is, maar ook een sequentie, kenmerkt het boek zich als een structuur. Daarmee moet het kunstenaarsboek nadrukkelijk gedefinieerd worden al een kunstwerk dat primair gemaakt is voor de vorm waarin het verschijnt. Het boek is qua vorm en medium het kunstwerk zelf. Het functioneert niet als een representatie van kunst, of als een representatie van de ervaring van kunst buiten de vorm van het boek om.