herman de vries natural-relations
drugs & hop
Over de tentoonstelling
Bij ARTisBOOK draagt de tentoonstelling de titel drugs. herman de vries gebruikt dit woord bewust om onze vooringenomen ideeën op scherp te zetten. Centraal staan de mind-moving plants: planten die onze waarneming en ons bewustzijn beïnvloeden. Ze brengen ons niet naar een andere wereld, maar laten ons anders kijken naar de wereld die er al is. De ontmoeting begint met geestverruimende planten en ontvouwt zich rond de verhouding van de vries tot deze planten en de kennis en ervaringen die ermee verbonden zijn. Kunstenaarspublicaties, objecten, boeken uit zijn drugsbibliotheek en kunstwerken brengen kunst, wetenschap, botanische kennis, poëzie en persoonlijke ervaring samen. Persoonlijke verhalen van de vries, te zien en te beluisteren, geven een directe inkijk in de betekenis van planten in zijn leven en denken: “ik ben de planten die ik tot me heb genomen, zij hebben mij gevormd tot wie ik ben.”
Bij Kunstruimte Block C, krijgt natural relations een andere verschijningsvorm. de vries ontwierp een vloerbeeld van hopbellen, gemaakt met hop die door 130 inwoners van Groningen en omgeving is gekweekt. De hop verwijst naar de oorspronkelijke functie van de locatie als voormalig ijspakhuis voor de opslag en koeling van bier. drugs & hop zijn verbonden met natural relations, het omvangrijke onderzoeksproject waarin de vries de verwevenheid van mens, natuur en cultuur onderzoekt.
Tentoonstellingsconcept: Henk Woudsma
Tentoonstellingsinrichting: Marinus Augustijn, Pieter Augustijn, Henk Woudsma
De tentoonstelling is in nauwe samenwerking met herman de vries tot stand gekomen en mede dankzij de medewerking en/of bruiklenen van herman en susanne de vries, Marinus Augustijn, BorzoGallery, Evi en Wolfgang Aull, Cees de Boer, Co Seegers, Katharina Winterhalter en Henk Woudsma.
About the exhibition
At ARTisBOOK, the exhibition is titled drugs. herman de vries deliberately uses this word to challenge our preconceived ideas. At its centre are mind-moving plants: plants that affect our perception and consciousness. They do not take us to another world, but invite us to look differently at the world that is already there. The encounter begins with mind-altering plants and unfolds around de vries’ relationship with these plants and the knowledge and experiences connected to them. Artists’ publications, collected objects, books from his drugs library and artworks bring together art, science, botanical knowledge, poetry and personal experience. Personal stories by de vries, presented through text and audio, offer a direct insight into the significance plants have had in his life and thinking: “I am the plants I have taken in; they have shaped me into who I am.”
At Kunstruimte Block C, natural relations takes on a different form. de vries designed a floor image of hop flowers, made with hops grown by 130 residents of Groningen and the surrounding area. The hops refer to the original function of the site as a former ice warehouse used for storing and cooling beer. drugs & hop are connected to natural relations, de vries’ extensive research project exploring the interconnectedness of humans, nature and culture.
Exhibition concept: Henk Woudsma
Exhibition design: Marinus Augustijn, Pieter Augustijn, Henk Woudsma
The exhibition was realised in close collaboration with herman de vries, with the support and/or loans of herman and susanne de vries, Marinus Augustijn, BorzoGallery, Evi and Wolfgang Aull, Cees de Boer, Co Seegers, Katharina Winterhalter and Henk Woudsma.
mind-moving. a collection materials (1984) (bruikleen: herman en susanne de vries)
Met mind-moving. a collection materials brengt herman de vries planten, kennis en ervaring samen. Deze editie bevat 65 studies van hallucinogene planten en zaden, aangevuld met teksten, documentatie en een 'bildanhang''. de vries benadert de planten niet als exotische curiositeiten, maar als levende organismen met eigenschappen die deel uitmaken van hun natuurlijke bestaan. Hun werking kan de menselijke waarneming en het bewustzijn veranderen: niet noodzakelijk de wereld om ons heen, maar wel onze manier van kijken. De titel mind-moving verwijst naar deze beweging van het bewustzijn. Botanische kennis, culturele geschiedenis en persoonlijke ervaring komen hier samen, in een directe ontmoeting met het plantaardige.
mind-moving. a collection materials (1984) (on loan: herman en susanne de vries)
With mind-moving. a collection materials, herman de vries brings together plants, knowledge and experience. This edition contains 65 studies of hallucinogenic plants and seeds, supplemented by texts, documentation and a 'bildanhang'. de vries approaches these plants not as exotic curiosities, but as living organisms whose properties are part of their natural existence. Their effects can alter human perception and consciousness, not necessarily the world around us, but the way we look at it. The title mind-moving refers to this movement of consciousness. Botanical knowledge, cultural history and personal experience come together here in a direct encounter with the plant world.
herman en susanne de vries, Vince de Vries, Steve Leistner, BB Grögel, belladonna, 16 mm film / gedigitaliseerd, 30:00 min., 1983 (bruikleen herman en susanne de vries)
Het filmproject draait om de plant Atropa belladonna (wolfskers) en haar rol in oude heksenrituelen en psychedelische zalven. Kleine hoeveelheden van de plant kunnen zorgen voor sterk verwijde, dromerige pupillen. In deze film belichaamt actrice Birgit Grögel de plant als het ware. Belladonna verschijnt als een plant op het grensvlak van kennis en mysterie, verleiding en gevaar, en veranderde waarneming. De film werd opgedragen aan de slachtoffers van de heksenvervolging en herinnert aan de lange, soms duistere geschiedenis van onze verhouding tot planten en hun werking.
herman en susanne de vries, Vince de Vries, Steve Leistner, BB Grögel, belladonna, 16 mm film / gedigitaliseerd, 30:00 min., 1983 (bruikleen herman en susanne de vries)
The film project centres on the plant Atropa belladonna (deadly nightshade) and its role in ancient witchcraft rituals and psychedelic ointments. Small quantities of the plant can cause intensely dilated, dreamlike pupils. In the film, actress Birgit Grögel seems to embody the plant itself. Belladonna appears as a plant poised between knowledge and mystery, seduction and danger, and altered perception. The film was dedicated to the victims of the witch hunts, recalling the long, sometimes dark history of our relationship with plants and their effects.
natural relations I – die marokkanische sammlung (1984)
In natural relations I – die marokkanische sammlung brengt herman de vries 404 kruiden en planten samen die hij verzamelde op markten en in winkels in Marokko. Hij documenteert ze met hun Latijnse, Marokkaanse en soms Arabische namen, de plaats waar ze werden gevonden en fotografische beelden. Het gaat om planten die worden gebruikt als geneesmiddel, als kruid of specerij, maar ook om middelen die een stimulerende of bewustzijnsveranderende werking hebben. de vries onderzoekt hiermee een nog levende volkskennis over de plantenwereld en de verschillende relaties die mensen met planten aangaan. Hij vergelijkt de Marokkaanse ervaringen met tradities uit onder meer de Arabische, Europese, Indiase en Amerikaanse cultuur. Niet de plant als geïsoleerd botanisch object staat centraal, maar de kennis, betekenis en toepassing ervan. De publicatie is tegelijk kunstenaarsboek, catalogus en wetenschappelijke documentatie. Door deze vormen met elkaar te verbinden, vervaagt de grens tussen kunst en wetenschap en ontstaat ruimte voor een bredere manier van kijken naar planten en hun plaats in ons leven.
natural relations I – die marokkanische sammlung (1984
In natural relations I – die marokkanische sammlung, herman de vries brings together 404 herbs and plants that he collected in markets and shops in Morocco. He documents them with their Latin, Moroccan and sometimes Arabic names, the places where they were found, and photographic images. These plants are used as medicines, herbs and spices, but also as substances with stimulating or consciousness-altering effects. With this collection, de vries explores a living body of traditional knowledge about the plant world and the different relationships people have with plants. He compares Moroccan experiences with traditions from Arab, European, Indian and American cultures. The plant is not presented as an isolated botanical object, but through the knowledge, meaning and uses associated with it. The publication is at once an artist’s book, a catalogue and a form of scientific documentation. By bringing these different forms together, de vries dissolves the boundary between art and science and invites a broader way of looking at plants and their place in our lives.
z.t. (fotografien der marokkanische sammlung), foto’s, 1984-1986
links/left: marokkanische sammlung II en III nr. 801-977, 1986 & marokkanische sammlung nr. 2500-2602, 1993, installatie (onvolledig), 1986-1993 (bruikleen: herman en susanne de vries)
rechts/right: samples from 4 herb dealers in marrakech, installatie (onvolledig), 1986 (on loan: herman en susanne de vries)
natural relations (senegal collection), foto’s (1985)
De installatie natural relations (senegal collection) uit 1985 bestaat uit kruiden en planten die herman de vries in Dakar, Senegal, verzamelde en op wit katoen presenteerde. De specimens zijn beschreven in natural relations – eine skizze (1989), een omvangrijke publicatie die bij het project verscheen. De vries gebruikt eenvoudige werkwijzen die zowel in kunst als wetenschap voorkomen: verzamelen, drogen, persen, wrijven en ordenen. Zo vervaagt de grens tussen kunst en wetenschap. De foto’s die hij tijdens zijn verblijf in Senegal maakte, tonen de omgeving en directe waarneming achter het werk. Samen laten ze zien hoe verzamelen, onderzoeken en presenteren bij de vries verbonden zijn met onze relatie tot de natuurlijke werkelijkheid.
natural relations (senegal collection), photographs (1985).
The installation *natural relations (senegal collection)* from 1985 consists of herbs and plants that herman de vries collected in Dakar, Senegal, and presented on white cotton. The specimens are described in *natural relations – eine skizze* (1989), an extensive publication that accompanied the project. De vries uses simple methods found in both art and science: collecting, drying, pressing, rubbing and arranging. In this way, the boundary between art and science begins to dissolve. The photographs he made during his stay in Senegal show the surroundings and direct observations behind the work. Together, they reveal how collecting, investigating and presenting are connected to our relationship with the natural world.
il ritorno di constantinus africanus per salerno, Centro Internazionale Multimedia, Salerno, kunstenaarspublicatie bij de installatie, 1987 (bruikleen: herman en susanne de vries)
ich bin was ich bin – flora incorporata, natural relations 2, Ottenhausen Verlag, Piesport, 1988 (bruikleen: herman en susanne de vries)
Ich bin was ich bin. Flora incorporata verscheen als onderdeel van de reeks natural relations II. De 461 plantensoorten die herman de vries tot de winter van 1987 had opgenomen, herinnerde hij zich in de volgorde waarin ze in het boek zijn vastgelegd. De namen verschijnen telkens in verschillende talen, gevolgd door de Latijnse botanische naam. De lijst leest tegelijk als een persoonlijke herinnering, een botanische inventaris en een autobiografie. Planten die door de mens worden gegeten, gebruikt als medicijn, als experiment of als drug worden hier onderdeel van het eigen lichaam en daarmee van het eigen bestaan. Het onderscheid tussen natuur en mens wordt zo minder vanzelfsprekend: wat wordt opgenomen, wordt letterlijk onderdeel van wie we zijn. Het boek is opgedragen aan Albert Hofmann (1906–2008), de Zwitserse chemicus die bekend werd door zijn onderzoek naar LSD.
ich bin was ich bin – flora incorporata, natural relations 2, Ottenhausen Verlag, Piesport, 1988 (bruikleen: herman en susanne de vries)
Ich bin was ich bin. Flora incorporata was published as part of the series natural relations II. The 461 plant species that herman de vries had incorporated into his work up to the winter of 1987 are recalled in the order in which he encountered them. The names of the plants appear in different languages, followed by their Latin botanical names. The list reads simultaneously as a personal memory, a botanical inventory and an autobiography. Plants that are eaten, used as medicine, experimented with or taken as drugs become part of the body and, in turn, part of one’s existence. In this way, the distinction between nature and human beings becomes less self-evident: what is taken in literally becomes part of who we are. The book is dedicated to Albert Hofmann (1906–2008), the Swiss chemist known for his research into LSD.
pflanzliche heilmittel aus zwei kräuterläden in bhaktapur und kathmandu, kunstenaarspublicatie bij de installatie, 1989 (bruikleen: herman en susanne de vries)
z.t. (psilocybe semilanceata), poster für die zeitschrift integration, 1992 (bruikleen: Cees de Boer)
lactuca ramosissima, coll.: digne/st. benoit oct. 2003 (bruikleen: herman en susanne de vries)
In dit werk brengt herman de vries een plant letterlijk terug tot haar aanwezigheid. De zaden van *Lactuca ramosissima*, verzameld in oktober 2003 bij Saint-Benoît/Digne-les-Bains in Zuid-Frankrijk, zijn tussen glas en karton samengebracht. Hun vorm, textuur en onderlinge verhouding worden zichtbaar zonder dat de kunstenaar ze tot een traditionele compositie ordent. Het verzamelen, bewaren en tonen vormt een directe ontmoeting met de natuur. Ook de plaats en het moment van verzamelen maken deel uit van het werk: Digne/St. Benoît, oktober 2003. Zo verschuift de aandacht, zoals vaker bij de vries, van representatie naar het werkelijke.
lactuca ramosissima, coll.: digne/st. benoit oct. 2003 (2003) (on loan: herman en susanne de vries)
In this work, herman de vries brings a plant back to its presence. The seeds of *Lactuca ramosissima*, collected in October 2003 near Saint-Benoît/Digne-les-Bains in southern France, are presented between glass and cardboard. Their form, texture and relationship to one another become visible without the artist arranging them into a traditional composition. Collecting, preserving and presenting the seeds becomes a direct encounter with nature. The place and moment of collection are also part of the work: Digne/St. Benoît, October 2003. As in much of de vries’s work, the focus shifts from representation to reality itself.
hexendenkmäler (2004–2013) (bruikleen: Evi en Wolfgang Aull)
De collage hexendenkmäler brengt vijf planten samen die vanwege hun krachtige, bedwelmende of geestverruimende werking eeuwenlang met magie en hekserij werden geassocieerd: moederkoren, valeriaan, bilzekruid, wolfskers en monnikskap. Volgens overleveringen waren dit de planten waarmee heksen een zalf bereiden om te kunnen vliegen. herman de vries presenteert de planten zelf, als natuurlijk materiaal, en maakt er een monument van voor deze vrouwen en hun kennis, die door het christendom en de wetenschap lange tijd werden achtergesteld. De planten staan centraal, niet de mythen eromheen. Hun werking op de menselijke waarneming en ervaring is ook voor de vries persoonlijk. Na een lsd-trip ervoer hij dat zijn astma verdwenen was; lsd wordt gemaakt uit ergotamine, een stof die voorkomt in moederkoren.
hexendenkmäler (2004–2013) (on loan: Evi en Wolfgang Aull)
The collage hexendenkmäler brings together five plants that, because of their powerful, intoxicating or mind-altering effects, have been associated with magic and witchcraft for centuries: ergot, valerian, henbane, belladonna and monkshood. According to tradition, these were the plants used by witches to prepare an ointment that enabled them to fly. herman de vries presents the plants themselves, as natural materials, turning them into a monument to these women and their knowledge, which was long marginalised by Christianity and science. The plants themselves take centre stage, rather than the myths surrounding them. Their effects on human perception and experience were also a personal matter for de vries. After an LSD trip, he experienced relief from his asthma; LSD is made from ergotamine, a substance found in ergot.
the ashes of joy I & II (2011) (bruikleen: herman en susanne de vries)
De editie the ashes of joy I & II bestaat uit twee boeken waarin as uit een hasjpijp op papier is gewreven. Wat van een ervaring overblijft, wordt hier materiaal: fijn, kwetsbaar, bijna immaterieel. De as wordt beeld, de sporen van het gebruik worden afdrukken die een herinnering dragen aan iets wat voorbij is. Zo maakt herman de vries een vluchtige, zintuiglijke ervaring tastbaar en laat hij het vergankelijke van de plant voortleven in een eenvoudig spoor.
the ashes of joy I & II (2011) (on loan: herman and susanne de vries)
The edition the ashes of joy I & II consists of two books in which ash from a hash pipe has been rubbed onto paper. What remains of an experience becomes material here: fine, fragile, almost immaterial. The ash becomes an image; the traces of use become impressions that carry the memory of something that has passed. In this way, herman de vries makes a fleeting, sensory experience tangible, connecting the transient nature of the plant with its human use.
the saviours, tekening, (presentatie op digitaal scherm), 2012
the saviours is een tekstbeeld met een paar duizend namen van een aantal psychedelische planten. william blake schreef: ‘if the doors op perception were cleansed, everything
appears to man as it is, infinite’. deze planten geven ons de kans op een nieuwe blik op onze werkelijkheid, die beperkt is door onze culturele en sociale programmering. the saviours kunnen ons redden uit deze beperkingen, nieuwe mogelijkheden laten zien, openen, ervaringen van eenheid in oneindigheid geven, nieuwe kansvelden ervaarbaar maken. bevrijding! aan een aantal van deze planten heb ik veel te danken. ze waren ooit deel van onze levensruimte die nu ‘milieu’ heet. de mogelijkheden te gebruiken, die deze planten uit onze oorspronkelijke levensruimte ons bieden, zie ik als een menselijk grondrecht dat tot onze oorspronkelijke ecologie behoort.
herman de vries (uit: Cees de Boer, herman de vries overal stroomt mijn oog,
Uitgeverij De Kunst, Zwolle 2014)
alle blätter von einem zweig (viburnum opulus), 2017 (bruikleen: Evi en Wolfgang Aull)
belladonna (2021) (bruikleen: Evi en Wolfgang Aull)
De collage Belladonna toont een tak van de zwarte nachtschade, Atropa belladonna, omgeven door de vele namen die de plant in het Duits heeft gekregen. De plant zelf staat centraal; de woorden eromheen vormen als het ware een echo van haar geschiedenis en betekenis. Een plant die zowel geneeskrachtig als giftig, verleidelijk en gevaarlijk kan zijn, verschijnt hier in haar concrete aanwezigheid. herman de vries laat zo zien hoe taal, kennis en ervaring zich rond een plant verzamelen, terwijl de plant zelf eenvoudigweg aanwezig blijft.
belladonna (2021) (on loan: Evi en Wolfgang Aull)
The collage Belladonna depicts a branch of deadly nightshade, Atropa belladonna, surrounded by the many names the plant has been given in German. The plant itself remains central; the words around it form a kind of echo of its history and meaning. A plant that can be both medicinal and poisonous, seductive and dangerous, appears here in its concrete presence. herman de vries shows how language, knowledge and experience gather around a plant, while the plant itself simply remains present.
z.t. (mail-art), 2020-2023) (bruikleen: Cees de Boer)
De drie door herman de vries handgeschreven kaartjes gaan over bewegen, grenzen verkennen en zoeken naar woorden. “the flow flows flowing the flow”, alles blijft in beweging. “über grenzen gehen / ins unbekannte / ins verbotene land / wahr zu nehmen”, over grenzen gaan, het onbekende binnengaan en anders leren kijken. “wörter finden … binden … warten … sie kommen unerwartet”, woorden zoeken en wachten tot ze onverwacht komen. Samen laten de kaartjes zien wat voor de vries belangrijk is: blijven kijken, blijven zoeken en openstaan voor wat zich aandient. Door anders te kijken kan iets bekends ineens nieuw worden. Dat is ook een belangrijk idee achter natural relations.
z.t. (mail art), 2020–2023 (on loan: Cees de Boer)
The three cards handwritten by herman de vries explore movement, crossing boundaries and searching for words. “the flow flows flowing the flow”: everything remains in motion. “über grenzen gehen / ins unbekannte / ins verbotene land / wahr zu nehmen”: crossing boundaries, entering the unknown and learning to see differently. “wörter finden … binden … warten … sie kommen unerwartet”: searching for words and waiting for them to arrive unexpectedly. Together, the cards reveal what matters to de vries: to keep looking, keep searching and remain open to what presents itself. By looking differently, something familiar can suddenly become new. This is also a central idea behind natural relations.
[untitled (handkerchief)], 1990-2015 (links) en 2012 (rechts)
Deze collage werken dragen de sporen van dagelijks gebruik. De brandplekjes op de zakdoek zijn ontstaan door een hasjpijp en blijven als directe sporen van een handeling op het papier aanwezig. herman de vries maakt van dit achtergelaten spoor geen voorstelling van de ervaring, maar laat het spoor zelf het uitgangspunt van het werk zijn. De oorspronkelijke handeling is voorbij, maar het materiaal maakt zichtbaar dat deze heeft plaatsgevonden. Zo krijgen eenvoudige gebruikssporen een zelfstandige betekenis en wordt zichtbaar hoe een persoonlijke ervaring kan worden vastgelegd in materiaal.
tools of joy, 2024 (midden)
De collage tools of joy brengt voorwerpen samen die sporen dragen van een ervaring: hasjpijpjes, aluminiumfolie en een zakdoek met brandplekken. herman de vries maakt van deze alledaagse resten een stille herinnering aan momenten van veranderde waarneming. Niet de ervaring zelf, maar haar sporen zijn hier aanwezig. Wat voorbij is, blijft zichtbaar in het materiaal: een kleine herinnering aan genot, een veranderde ervaring van de werkelijkheid en de bijzondere relatie tussen mens en plant.
[untitled (handkerchief)], 1990–2015 (left) and 2021 (right)
These collages bear the traces of everyday use. The small burn marks on the handkerchief were caused by a hashish pipe and remain on the paper as direct traces of an action. herman de vries does not turn this remnant into a representation of the experience, but takes the trace itself as the starting point of the work. The original action has passed, but the material makes it visible that it took place. In this way, simple traces of use acquire an independent meaning, revealing how a personal experience can be preserved in material.
tools of joy, 2024 (in the middle)
The collage tools of joy brings together objects that bear the traces of an experience: hashish pipes, aluminium foil and a handkerchief marked with burn spots. herman de vries transforms these everyday remnants into a quiet reminder of moments of altered perception. It is not the experience itself that is present, but its traces. What has passed remains visible in the material: a small reminder of pleasure, an altered experience of reality, and the particular relationship between human beings and plants.
(bruikleen/on loan: herman en/and susanne de vries / Evi en/and Wolfgang Aull)
links: herman de vries, z.t. (namen van marihuanasoorten), tekening, 2026
rechts: herman de vries, z.t. (namen van LSD-trips), tekening, 2026
(bruikleen/on loan: herman en susanne de vries)
humulus lupulus / hop, installatie, 2026
Duizenden hopbellen vormen samen een cirkel. De groene hopbellen verspreiden een karakteristieke geur en veranderen langzaam van kleur en structuur. Naarmate de tijd verstrijkt, wordt het groen valer en donkerder en droogt het materiaal verder uit. Zo wordt de natuurlijke verandering onderdeel van het werk en wordt ook het verstrijken van de tijd zichtbaar en voelbaar. Zoals vaker in het werk van herman de vries gaat het niet om een voorstelling van de natuur, maar om een directe ontmoeting ermee. humulus lupulus / hop nodigt uit om te kijken, te ruiken en stil te staan bij een natuurlijk proces dat zich voortdurend voltrekt.
humulus lupulus / hop, installatie, 2026
Thousands of hop cones come together to form a circle. The green hop cones have a distinctive scent and slowly change in colour and texture. As time passes, the green fades and darkens, while the material gradually dries out. In this way, natural change becomes part of the work, making the passage of time both visible and tangible. As so often in the work of herman de vries, this is not a representation of nature, but a direct encounter with it. humulus lupulus / hop invites us to look, to smell and to pause with a natural process that is constantly unfolding.
supported by:
